څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

اداره ي تنظيمي و تورم پولي


اداره ي تنظيمي و تورم پولي

نوشته ی محمد اسماعیل یون

برگردان از پشتو به دری: مصطفی عمرزی

یادآوری:

اين مقاله در شماره ي 6 نشريه ي «وفا» (8 ميزان 1376 ش)، منتشر شده است.

***

در چهار سال گذشته، اداره ي جنجال برانگيز و مضحك تنظيمي، انباشته از بدبختي ها، جنگ ها و مشكلات فزون بود. در همين زمان به گونه ي شعوري و غير شعوري به دارايي هاي فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي ملت ما زيان هايی وارد شدند كه اگر از ديد هر کسی بگذرند، قلب را جریحه دار می کنند.

در بخش اقتصادي، ده ها ميليارد دالر امریکایی، زيان وارد شده است و بخش هاي گوناگون زنده گي افغان ها را تحت تاثير درآورد اند. در جريان جنگ گرم، در كنار زيان هاي وارده، گونه ي ديگري نیز بروز کرد:

اين زيان، تورم پولي و انفلاسيون است كه اداره ي تنظيمي و قدرتمندان آن، براي بقاي خويش،‌ ملت را با آن دست و گريبان كردند. آنان در روسيه به تن ها بانكنوت بي پشتوانه ي افغاني را چاپ و براي جنگ، روي افراد خويش تقسيم می كردند كه نه تنها سطح درآمد هاي مردم را پايين آوردند، بل همه را نابود می کنند.

ميان ارزش اجناس در ساليان اخير حكومت داكتر نجيب الله و آخرين سال حكومت تنظيمي، فاصله ي بزرگ وجود داشت. در اين فاصله ي زماني، قیمت ها از 500 تا 1500 مراتبه بُلند رفته اند؛ در حالي كه در معاش كارمندان اداره ي تنظيمي، تنها 25 يا 30 مراتبه افزايش به عمل آمده است.

در حقيقت در اداره ي گذشته، انفلاسيون ماهانه، از پنجاه درصد تا صددرصد بُلند رفته و حتي بیشتر می شود. مسوولان اداره ي تنظيمي فكر مي كردند انحصار چاپ پول در دست آنان است و این وسیله ی كاغذي مي تواند آنان را از چنگال ملت و مخالفان، نجات بخشد. بنابراين به چاپ پول افزودند و آن قدر چاپ كردند كه نه تنها در افغانستان، بل در دنيا بي مانند بود.

در تمام سلطنت چهل ساله ی شاه پيشين، محمد ظاهر، 19 ميليارد افغاني چاپ شده است. در دوره ي پنجساله ي محمد داوود ، 28 ميليارد افغاني و رژيم كمونيست در چهارده سال، 700 ميليارد افغاني چاپ می کند، اما به قول طالبان، در چهار سال رژيم آقاي رباني، كم از كم 8000 ميليارد افغاني چاپ شده است. به قول يك تن از كارمندان «د افغانستان بانك»، ارقام بيشتر از این می باشند. به قول او، استاد رباني، 12000 ميليارد افغاني چاپ کرده كه براي كارمندان بانك آشكار است.

به باور ناظران و محققان، ممکن پول هاي چاپ شده از سوي اداره ی تنظیمی، بيشتر باشند؛ زيرا ارقام کنونی فقط در «د افغانستان بانك» به ثبت رسيده و يا براي كارمندان بانك معلوم می باشند؛ اما در كنار آن، بعضی مسوولان اداره ي گذشته و به میل خويش، پول هاي مورد نياز را جداگانه به چاپ رسانده اند كه هنوز در بانك مركزي به ثبت نرسيده اند.

بسته های پول به ميدان هوايي بگرام آورده شده و از آن جا به پنجشير انتقال مي يافتند و بعداً براي اهداف هزينه مي شدند؛ اما اگر اين خزانه هم در نظر گرفته نشود و تنها 12000 ميليارد افغاني استاد رباني را در نظر آوريم، اين پول، پانزده مراتبه بيشتر از تمام بانكنوت هاي چاپ شده در شصت سال گذشته ي افغانستان مي شود. تاسف بار اين است كه اين پول ها، اقتصاد كشور و مردمان مستضعفی را که درآمد اندك داشتند، با دشواري هاي سخت مواجه می کنند.

تمام كشور با تورم پولي مواجه شده و ارزش پول چنان كاهش می یابد كه نزديك بود با بهاي چاپ، موازی شود. تا زماني كه بانكنوت هاي پنجهزار افغاني و ده هزار افغاني به چاپ نرسيده بودند، استاد رباني برای چاپ يك هزار افغاني، چهار هزار افغاني می پرداخت. وقتی اين وضعيت بيشتر از پیش خراب تر شد، آنان بانكنوت هاي ده هزار افغاني و پنجهزار افغاني چاپ کردند كه به اثر آن، بهای بانکنوت های جدید، فقط اندکی از هزينه ي چاپ، بیشتر می شدند؛ اما تورم و انفلاسيون هچنان افزایش می یافتند. باوجود این، استاد بازهم به چاپ ادامه می داد.

از ديگر عوامل مرموز و پنهان ارزش پايين پول، اين بود كه با يك شماره و يك سريال، يك بسته ی بانكنوت (صد بانكنوت) چاپ شده است؛ يعني صد عدد بانكنوت هزار افغاني ديده شده كه از آغاز تا پايان با يك شماره به چاپ رسيده اند.

تاسف ديگر اين است كه اداره ي گذشته، تقریباً تمام پول هاي چاپ شده را در ويراني كشور به مصرف می رساند. اگر فرضاً، پول هاي چاپ شده از سوي اداره ي تنظيمي را 12000 ميليارد افغاني و بقيه اي را كه آشكار نيستند، روي کل نفوس افغانستان تقسيم کنیم، براي هر کس، به صد ها هزار افغاني مي رسید. اگر اداره ي تنظيمي، پول های چاپ شده را روي هر افغان تقسيم می کرد، ممکن بود هر هموطن ما، خانه ای در حد متوسط، صاحب می شدند.

اداره ي تنظيمي، نه تنها سرپناه كسي را آباد نكرد، بل خانه هاي هموطنان ما را ويران می کند. تنها در شهر كابل، بيش از هشتاد هزار منزل را براي نارسیسم زمامداري، با خاك یک سان کرده اند.

بدبختي ديگر اين است كه از پول های حیف و میل شده، نه فقط به دست ملت نرسيد، بل به ضد زنده گي و دارايي های مردم استعمال می شود. آشكار است كه هزينه ي يك افغاني تخریب، مي تواند به بيش از صد افغاني عمران، زیان برساند.

اگر پول هاي چاپ شده (12000 ميليارد افغاني) را در بخش تخريب و از رهگذر زيان های احتمالي، ضرب کنیم، 12000 ميليارد × 100 هزار ميليارد = 1200000 هزار ميليارد افغاني مي شوند؛ يعني در زمان زمامداري استاد، به اثر فرط پول هاي چاپ شده، در كنار زيان هاي معنوي، فرهنگي و غيره، 1200000 هزار ميليارد افغاني به كشور زيان وارد شده است. در اين محاسبه، هنوز دارايي هايی كه در كابل، پيش از زمامداري او، وجود داشتند و بعداً چپاول شدند، شامل نيستند. همچنان آن امكانات مالي كه از ساير راه ها براي استاد و ياران او رسيده و بعداً در جنگ ها مصرف می شدند، در نظر گرفته نشده اند.

مصطفی عمرزی

از کتابخانۀ:

مصطفی عمرزی

نویسنده:

محمد اسماعیل یون











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us