څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

6 جدي، تراژیدی تاريخ معاصر


6جدي، تراژیدی تاريخ معاصر

نوشته ی محمد اسماعیل یون

برگردان از پشتو به دری: مصطفی عمرزی

یادآوری:

اين مقاله در شماره ي 7 نشريه ي «وفا» در پشاور (جدي 1372 س)، به نشر رسيده است. در اين مقاله از منابع مختلف استفاده شده بود كه در هنگام نشر، بازمانده اند. مكان هایي كه با قوس ناخونك آمده اند، نمايانگر اثر شخص ديگر مي باشند. بنابراين، صورتي را بازنشر مي كنم كه نشريه ي »وفا» به نشر رسانده بود.

***

شش جدي سال 1358 خورشيدي، آن روز دردآور تاريخ كشور ماست كه اژدهاي بزرگ ايديالوژيك و نظامي دنيا، از رهگذر اقتصادي با ملت نادار، ولي از رهگذر رواني با ملت نيرومند، داخل جنگ شد و افزون به استثمار فكري و اقتصادي، استعمار كامل را در پيش می گیرد.

روسان به تجاوز خویش در افغانستان، «كمك هاي انترناسيوناليستي» نام داده بودند. آنان نوكر آموزش ديده ي خويش (ببرك كارمل) را كه از دل و جان، مطيع فرامین اتحاد شوروي بود، از طریق راديو هاي يكي از جمهوريت هاي شوروی (اوزبيكستان)، به خوبي به مردم افغانستان معرفی می کنند. روز بعد او را به زور اردوي سرخ و سوار بر شانه، به كابل آوردند و بر تخت نشاندند.

ببرک کارمل تا آن زمان (6 جدی)، خودش را به عنوان شخصيت منفي تثبيت کرده بود. حلقات سياسي و قشر روشنفكر، از تماس هاي نزديك او با روسان آگاهي داشتند. حلقات مذهبي و روحاني، منش اعتقادي او را به نظر پست مي نگريستند.

کارمل به اثر عدم آشكارايي هويت، با حساسيت هاي اقشار روشنفکر و عامه ی مردم نیز مواجه بود. باوجود چنين كاستي ها و صفات منفي، با درنظر داشت پيوند هاي گذشته با روسان، او را از سفارت افغانستان در چك وسلواكيا به اتحاد شوروي بردند و پس از چند ماه توقف، به زور نيروي 85 هزار نظامي، با سقوط حاكميت حفيظ الله امين، روي كار می آورند.

ببرك كارمل در جريان سپاس و تشكر از اتحاد شوروي، چهره اش را براي مردم نمايان كرد. او تاريخ، فرهنگ، معنويت و قهرماني هاي افغانان را از نظر انداخت و سرنوشت افغانستان را پيوسته به كمك هاي انترناسيوناليستي شوروي دانست. کارمل، ده ها بار در نشست هاي رسمي و مطبوعاتي، اين سخنان را با افتخار و جرات به حافظه ي تاريخ سپرد كه:

«هرگز شكست نخواهيم خورد، زيرا اتحاد شوروي بزرگ، پشت ما ايستاده است. اگر كمك هاي به جا و انترناسيونالستي اتحاد شوروي بزرگ نمي بود، افغانستان هرگز در نقشه ي سياسي جهان وجود نمي داشت. دوستي افغان- شوروي، خليل ناپذير است. اتحاد شوروي، دوست صديق مردم افغانستان مي باشد.»

واكنش ها:

تجاوز زورسالاران اتحاد شوروي به افغانستان را تمام دنيا، سازمان ملل، كشور هاي اسلامي و جنبش هاي آزادي بخش، نكوهش کردند. آنان همچنان با خيزش ها، جنگ و اعتقادات مردم ما مواجه می شوند.

سازمان ملل در جريان ساليان 1980-1987م، در نشست هاي عمومي و سالانه ي خويش پيرامون افغانستان، به صد ها فيصله نامه صادر می کند (35/37/24/73/43/29/38/13/39) كه در تمام آن ها تجاوز شوروی با آرای اكثريت نكوهش و خروج بدون قيد و شرط نظاميان آنان از افغانستان، خواسته شده بود.

كميسيون حقوق بشر سازمان ملل، اتحاديه ي اروپا، كنفرانس كشور هاي اسلامي، امريكا و تمام كشور هاي غربي، تجاوز شوروي به افغانستان را نكوهش كرده اند. «محكمه ي دايمي سازمان ملل» كه شخصيت هاي بزرگ سياسي و علمي دنيا عضو آن هستند و به گونه ي آزاد كار مي كند، در اول مي سال 1980م، در مركز سويدن (استاكهلم)، قضيه ي تجاوز لشكر سرخ بالای افغانستان را بررسي و در نتيجه، تجاوز شوروي از سوي اين محكمه، محكوم شده است.

انگيزه هاي تجاوز:

اتحاد شوروي كه پس از جنگ دوم جهاني، به عنوان نيروي عظیم سياسي، فكري، نظامي، جغرافيايي و كمابيش اقتصادي دنيا، سر بُلند کرده بود، خود را فاتح سترگ، مركز بزرگ كمونيسم و مدافع صلح مي پنداشت. بنابراين به خصوص در جهان عقب مانده براي انتشاركمونيسم و به دست آوردن بهره هاي سياسي و اقتصادي و همچنان براي بالادستی نظامي بر امريكا، آماده مي بود. در آن زمان، افغانستان به اساس موقعيت جغرافيايي، براي نيرو هاي بزرگ، اهمیت خاص داشت. ابر قدرت ها به دقت به کشور ما مي نگريستند.

به اساس سخنراني زورسالار شوروي (ليونيد بريژنف): «به افغانستان لشكر فرستاديم؛ زیرا مرز هاي جنوبي ما در خطر قرار داشتند.» اما شخصیت متعهد به آرمان هاي حزب كمونيست شوروي و دوست بسيار نزديك ببرك كارمل، اوليانوفسكي مي گويد: «به افغانستان لشكر فرستاديم تا نيروي اكثريت را پايان بخشيده و قدرت دولتي را به اقليت ها واگذار کنیم.»

بعضی مي گويند هدف شوروي در افغانستان این بود تا معادن، جنگلات، اقتصاد و انحصار تمام منابع طبيعي را در دست داشته باشد، اما شمار ديگر، به اهداف بزرگ و استراتيژيك شوروي مي نگرند و مي گويند شوروي مي خواست از راه افغانستان، خود را به آب هاي گرم برساند. به اين گونه حصار غربی را كه با پیمان های مختلف حس کرده بود، برطرف می کرد. عوامل جنگ هرچه باشند، اما بالای ملت افغان، تحميل شدند.

نيرو هاي نظامي كمونيست:

بدون از نبرد هاي پيامبر بزرگ اسلام، حضرت محمد (ص) و صحابه ي كرام در برابر كافران و مشركان كه نبرد هاي بسيار نابرابر بودند و مسلمانان در آن ها ابزار زيادي نداشتند، اما با نيروي رواني فزون مباره می کردند، جنگ افغانستان و شوروي، به اندازه ای نابرابر بود كه در تاريخ جهان، مثال های زیاد ندارد.

در نخستين مرحله ي جنگ افغان- شوروی، 85 هزار سرباز شوروي، بالای کشور ما تجاوز كردند. بعداً به اثر وخامت اوضاع، سي هزار ديگر نيز به آنان افزوده می شوند. در كنار اين، واحد هاي منظم رژيم كارمل كه شمار آنان به 500 هزار تن گمان بُرده شده است، نيز مي جنگيدند.

تعداد آن سربازان شوروي كه در جنگ افغانستان سهم گرفته بودند، به يك ميليون تن مي رسد. در اين جنگ، روسان از سلاح هاي سبك، مانند مكروف، كلاشنيكوف، كلكوف، گرونوف، پيكا و از سلاح هاي فزون ديگر كه يادآوري تمام آن ها در این جا نياز نيست، استفاده کرده اند. از آن جمله از اين سلاح هاي سنگين نيز كار می گیرند:

- طیارت جنگي (300 فروند)

- هليكوپتر ها (600 فروند)

- تانك ها ( 1420 عراده)

هواپيما هاي مدرني كه روسان بر ضد مجاهدین به كار مي گرفتند، به شمول هليكوپتر هاي MI، MI-24، MI-8، MI-17-24-27، طیارت بمب افگن SU-24، BEDGER، TU-16 و FANCE مي باشند.

در اواخر حضور و خروج روسان، نيرو هاي رژيم كابل به گونه ي زير تثبيت شده بودند: «چهار قول اردو و يك زون امنيتي؛ 16 فرقه ي پياده، يك فرقه ي گارد خاص، 3 غند گارد خاص، 5 غند كماندو،1 غند توپچي، 620 تانك سنگين، 600 تانك سبك، 250 ماشين جنگي، 850 عراده نفربر، 1000 توپ كه توپ هاي سنگين 152mm و 220mm نيز شامل آن ها بودند، 1000 هاوان كه در ميان آن ها 43m نيز شامل بود، دو دستگاه انداخت راكت استكاد، 107 طیاره ی جيت، 102 هليكوپتر ، 76 طیاره ی ترانسپورتي انتونوف، دو غند راكت هاي SA-2-110 و SA-3 110، 1 غند دافع هوا و يك غند رادار.

در جنگ تبليغاتي، صد ها نشريه، مجله، روزنامه، راديو و تلويزيون رژيم و در خارج، نشريه هاي شوروي، راديو ها، تلويزيون ها و نشريه هاي ساير كشور هاي سوسياليستي به زبان هاي گوناگون 24 ساعت، به نفع خويش تبليغ مي كردند. بدین گونه، شوروی از رهگذر رواني نیز سربازانش را روحيه ي كمونيستی و انترناسيوناليستی مي بخشيد؛ اما برخلاف در جانب رژيم كابل، روحيه ي دفاع از انقلاب و حزب، با گذشت هر روز،كمرنگ تر مي شد.

نيروي های نظامي مجاهدین:

وقتی لشكر شوروي با سلاح هاي كشنده و مدرن، بالای افغانستان يورش برد، ملت افغان با دست خالي به مبارزه با آنان شتافته است. مردم ما در يك نبرد نابرابر با اردوي شوروي و رژيم دست نشانده ي آنان، درگير می شود. در آن هنگام، سلاح هاي مجاهدین اکثراً بيل، كلند، تبر، تفنگ موش كش، چره يي، دهان پُر، چند تکه و بمب هاي دستی پترولي بودند. پسان تر از نزد سربازان دولتي، مقداري سلاح و از منابع بيروني، ماين هاي ضد تانك و راكت نیز به دست می آورند.

مجاهدین افغان در آخرين ساليان نبرد، صآحب سلاح هاي سنگين و راكت هاي هوا به هواي بلوپايپ و ستنگر مي شوند كه در تعيين سرنوشت جنگ، تاثير آن ها به نفع شان، روزافزون است.

از رهگذر جنگ تبليغاتي، مجاهدین از داشتن امكانات پيشرفته، بي بهره بودند، ولي چنان چه بيشتر مردم افغانستان، بي سواد می مانند، تبليغات شفاهي و رو در رو فزوني می گیرد.

اقشار روحاني، ملا و رهبران منطقه يي، روحيه ي عمومي را به نفع مجاهدین پرورش می دادند و از اسلام به عنوان سپر دفاعي بر ضد متجاوزان استفاده می کردند. آنان تمام مجاهدین را با روحيه ي محبت با اسلام و آزادي پرورش داده اند.

به اساس سخنراني يك تن از رهبران مجاهدین كه در نشستي در سال 1361 خورشيدي انجام داده بود، آمده است:

«ما كامياب مي شويم؛ زيرا تكيه گاه بزرگ رواني و نيرومند داريم كه اسلام نام دارد.»

در جریان جنگ تبيلغاتي، مجاهدین، صآحب ابزار پيشرفته نیز می شوند. از نشريه ها تا راديو ها و به همین روال، نشرات و راديو هاي جهاني، به نفع آنان سهم مي گيرند.

تلفات و زيان هاي جنگ:

به اساس منابع، تعداد سربازان كشته شده ي شوروي در جنگ افغانستان «13310-15000»، مجروحان «35478-37000» و ناپديد شده گان «311» تن نشان داده شده است، اما شماري تلفات آنان را بيشتر مي دانند؛ به گونه ي مثال، روزنامه ي استونيايي «نوته هال»، پيرامون تلفات نظاميان روسي در افغانستان مي نويسد:

«در این جنگ، 50 هزار نظامي كشته شدند و يك صد و پنجاه هزار تن مجروح مي شوند.»

يك تن از جنرالان روسي در يك نگارشش مي آورد:

«تا آن جایي كه برايم گزارش رسيده است، «27981» تن كشته، «76520» تن مجروح و «1818» تن اسير شده اند.»

به نقل از انستيتوت شرق شناسي مسكو:

«شمار سربازان كشته شده ي رژيم كابل در اين جنگ «68556» تن، «116589» مجروح و اسيران «17245» تن نشان داده شده است.

در جنگ افغان- شوروی، «700-750» جيت و هليكوپتر، «504-600» عراده تانك، «740-850» نفربر زرهی، «820-950» توپ گوناگون و «5400-6000» عراده باربر از ميان رفته اند.

در جنگ افغانستان، شوروی متحمل 95 بلیون دالر خسارت شده است كه به اساس مقايسه با اقتصاد كنوني افغانستان، بودجه ي بيش از هزار سال ما را مي سازد. به همين منوال، هزينه ي يك روز جنگ هر دو سو، پنجاه ميليون دالر شمارش شده است. افزون به اين زيان ها، اتباع شوروي با بيماري هاي بزرگ رواني مواجه مي شوند.

به اثر جنگ در افغانستان، بودجه ي سالانه ی اتحادشوروی، دوازده درصد كاهش می یابد و حيثيت جهاني این قدرت نزول کرده و راه براي تجزيه ي بزرگ ترین کشور دنیا، هموار مي شود.

از يك ميليون سرباز روسي كه در نبرد هاي افغانستان اشتراك ورزيده بودند، شمار زياد آنان دچار مواد مخدر، الكول، چرس و بيماري هاي رواني شده اند. آنان پس از رسيدن به خانه هاي خويش، به اساس ارتباط با يك ميليون خانواده و نزديكان، در نخست خانواده ها و بعداً تمام جامعه ي شوروي را دچار بيماري رواني می کنند. افغانستان براي آنان همانند دوزخ بود.

در نخستين روز هاي تجاوز بر افغانستان، سربازان شوروی در قرارگاه های خویش با روحيه ي انترناسيوناليسم و خوشحالي، ترانه هاي افغان كشي مي خواندند، اما بعداً با افسرده گي و آزرده گي بسيار، ترانه ي شكست سر می دهند. جنرال روسي، الكسي پشماكوف كه از سوي مجاهدین در منطقه ي قره باغ به قتل می رسد، در كتابچه ي يادداشت اش، شعری را به زبان روسي نوشته بود كه ترجمه ي آن چنين است:

خدا، ناز و مهرباني آفريد

شيطان، ماشيندار و دهن نظامي

خدا، فردوس آفريد

شيطان، خاك افغانستان را

يك دوشيزه ي روسي براي معشوقه اش مي نويسد:

«ساشاي نازنين و گرامي! سلام. تو هر زماني بر قلب مي نشيني. دايا به شمال رفته است. قُله هاي قطب شمال، انباشته از برف اند. سردي، ساعت به ساعت بيشتر مي شود. من هرازگاهي مصروف كار استم. نمي توانم بگويم چه زماني باز مي گردی! مادرم مرا مشغول مي کند. بعد از تلويزيون، اکثراً اوقات خويش را با شنيدن راديو مي گذرانم. چند روز پيش كه باران هاي تند مي باريدند، جسد غير قابل شناسايي ويكتور از افغانستان رسيد. از ازدواج ويكتور كم شانس با دايا، يك ماه هم نمي گذشت. اين داياي بد قسمت، چه طور در تيره گي هاي بدبختي،گير افتاد.

عزيزم! تو چه وقت باز می گردی؟ اکثر معيوبین جنگ، وقتی به خانه هاي خويش برگشته اند، نه تنها به بيماري رواني آغشته شده و از زنده گي نوميد بودند، بل خانواده هاي خويش را نيز به بيماري آغشته می کنند. به گونه ی مثال در منطقه ي منسك 75 تن معيوب، در روسيه ي سفيد 436 تن، در پارلوگراد 400 تن، در سنت پترزبورگ 153 تن، در تولا 103 و درشهر گوركي 9 تن معيوب زنده گي مي كنند.»

از رهگذر فشار جنگ، واكنش هاي آشكار و مخفي ضد حكومت آن زمان شوروي نیز نمايان می شوند؛ مانند اعتراضات الكساندر پروخانوف، نويسنده ي روسي روزنامه ي «اوكراين مولد»؛ ميخايل وستوفسكي و پروفيسور ياچوشي از ايشيوف و سخنان آندري ساخاروف.

زيان هاي جنگ براي افغانستان:

باوجود آن كه در جنگ افغان- شوروی، مرد ما قهرماني های بزرگ و معجزه آسا بروز دادند كه در نتيجه، كشور هاي اروپاي شرقی و بعضی كشور هاي نيمه مستعمره آزاد شده، امريكا و كشور هاي اروپاي شرقي از خطر يورش شوروي و كمونيسم رهايي يافته و از فشار بيماري هاي رواني و عظیم بی غم می شوند، اما سنگينی زیان های جنگ را افغانان متحمل شده اند.

در جريان جنگ افغان- شوروی، هزاران كيلومتر جاده ويران، به صد ها پُل و پلچك منهدم و تنها تا هنگام رژيم داكتر نجيب الله، سه هزار مكتب تخریب شده اند. همچنان به هزاران هكتار زمين نابود و از كشت به دور می مانند.

در جریان جنگ افغان- شوروی، دو ميلون منزل ويران و در حدود ده ميليون ماين جاسازي شده در زمين باقي مانده اند. هفت ميليون افغان (دو ميليون در داخل و پنج ميليون در خارج) مهاجر و يك ميليون و پانصد هزار تن شهيد شده اند. به هزاران پايه ي تيليفون و برق از ميان رفتند و به استيشن هاي انرژی به سختي زيان می رسد. اين بدبختي ها پس از انتقال قدرت به مجاهدین نيز امتداد می يابند.

به اثر پی آمد های جنگ افغان- شوروی، اکثر شهر هاي كشور ويران شده اند. تنها در شهر كابل، دو هزار كارخانه ي كوچك و بزرگ، حریق می شوند. هشتاد در صد شهر ها کاملاً ويران، افتخارات ملي و تاريخی به چپاول رفته يا در شعله هاي آتش سوخته اند. كوتاه اين كه داشته هاي مادي و معنوي صد ها و هزاران سال ما را با خاك يك سان می کنند.

مصطفی عمرزی

از کتابخانۀ:

مصطفی عمرزی

نویسنده:

محمد اسماعیل یون











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us