څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US
facebook

ميشود يا می شود؟


با خواندن عنوان اين نوشته، عده يى شايد بپرسند که چى فرقى ميکند اگر "ميشود" بنويسيم يا "می شود". هرگاه به عنعنۀ موجود درزبان نوشتار درى بنگريم، راستى هم فرقى نميکند زيرا هردو صورت مورد پذيرش و استعمال بوده است. اما،پاسخ به پرسش مطرح شده در عنوان اين نوشته، حداقل، از دو جهت درخور اهميت است. نخست اين که، به خاطر سهولت در نوشتن، قواعد املايى
تاحدى که امکان داشته باشد، بايدبدون استثناء مورد تطبيق قرار گيرند. بناءً، "مى" هم نبايد از اين امر مستثنا باشد. دوم اين که، اگر خوانندۀ اين سطوربه تدريس زبان درى يا فارسى اشتغال داشته باشند، حتم ً ا ازمشکلاتى که اين موضوع هنگام تدريس زبان به نوآموزان و اطفال ايجاد ميکند آگاهى
دارند. بارها اتفاق افتاده است که دانش آموزى ميپرسد آيا "مى" با کلمه يى که بعد از آن ميآيد پيوسته نوشته شود يا جدا. براى آن که به پرسش دانشجويان پاسخ قناعت بخش داده باشيم، بايد يکى از اشکال فوق مورد پذيرش قرار گيرد. گذشته از دو دليل فوق، رهنمود هاى موجود درمورد زبان
نوشتار درى و فارسى تجاويز ضدو و نقيضى را ارائه ميدارند که خود مانعى است در راه همگون سازى زبان نوشتار دراين نوشته، من هم درمورد اين که "مى" را با کلمۀ بعد از آن پيوسته بنويسيم يا جدا نکاتى را به عرض ميرسانم. خواننده گان اين سطور حتم ً ا متوجه شده اند که من "مى" را" با فعل پيوسته مينويسم در زير، دلايلم را درمورد ميآورم.
درفوق ياد آور شديم که رهنمود هاى موجود در بارۀ املاى زبان درى و فارسى، درمورد نوشتن "مى"
با کلمه هاى ديگر توصيه هاى ضد ونقيضى را ارائه ميکنند. اخيرًا، اگربه نوشته ها و رهنماهاى زبانشناسان و دست اندرکاران زبان فارسى در ايران برخورده باشيد، شايد خوانده باشيدکه اکثر آنها تجويز ميکنند که پيشوند "مى" از فعل جدا نوشته شود. يعنى، صورت "م ىشود" درست است و
"ميشود" نادرست. به طور نمونه، در #039;دستور خط فارسى#039; منتشرۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسى چنين ميخوانيم: "مى و همى همواره جدااز کلمۀ پس از خود نوشته www.persianacademy.ir
م ىشود: م ىرود، م ىافگند، هم بگويد" (ص، ١۵ ). در#039;دستور خط فارسى#039; هيچ توضيحى ارائه نشده است که چرا "مى" همواره جدا از کلمۀ ما بعد خود نوشته شود، اما شايد دلايلى موجود باشد که بر اساس آن چنين تجويزى صورت گرفته است.
که درسال ١٣٦٣ (ه ش) از سوى اتحاديۀ ،www.afghan-langauges.org روش املاى زبان درى
نويسند هگان افغانستان منتشر شده است، هم در اين مورد تجويزى ارائه نموده اند، اما برخلاف تجويزهاى اخيرى که از سوى دانشمندان ايرانى صورت گرفته است، اين جزوه توصيه ميکندکه "مى" با کلمۀ ما بعد خوديک جا نوشته شود مگر آن که فعلى با مصوت "آ" بياغازد، مانند: "ميگفت"،
ميخواست، ميانداخت، ميايستاد" و غيره، اما "مى آراست، م ىآسايند" و ديگرمثالهايى از اين قبيل. ( (صفحات ٢٣ و ٢۴
درجزوۀ روش املاى زبان درى هم تذکر داده نشده است که چرا پيشوند "مى" تنها دريک مورد از کلمۀ ما بعد خود جدا نوشته شود، اما در ساير مواردديگر با کلمۀ ما بعدش پيوسته بيايد.
چنين مينمايد که تجاويز داده شده در رهنما هاى منتشرۀ افغانستان و ايران هيچ يک بر قواعد موجود در زبان نوشتار استوار نيست. مث ً لا، در روش املاى زبان درى آمده است که "مى" از کلماتى که با مصوت "آ" ميآغازند جدا نوشته شود. سوال اين است که چرا "مى" از کلماتى که بامصوتهاى ديگر آغاز ميشوند جدا نوشته نميشود؟ مث ً لا، چرا به عوض "می افروخت، می افتاد، می ايستاد" بايد "ميافروخت، ميافتاد، ميايستاد" بنويسيم؟
درمورد ضوابط داده شده در دستور خط فارسى هم پرسشهايى از اين قبيل را ميتوان مطرح کرد. به
گونۀ مثال، دستور خط فارسى تجويز ميکند که پيشوند "مى" از کلمات ما بعد خود جدا نوشته شود اما پسوند "ها" با کلمات ما قبل خود پيوسته بيايد. چون "مى" و "ها" هردو از جملۀ وندها اند، چرا يکى را جدا و ديگرش را پيوسته با کلماتى که ميآيند بنويسيم؟
واضح است هرگاه ما مطابق به تجاويز داده شده در اين رهنما ها عمل کنيم، نه تنها گرهى از کار ما گشوده نخواهد شد بلکه فراگيرى وآموزش زبان نوشتار بيشتر از پيش پيچيده تر ومشکلتر هم خواهد شد.
به خاطر اين که به پاسخ سؤالى که درعنوان اين نوشته مطرح شده است دست يابيم، لازم است تا به قواعدى که بر زبان نوشتار درى و فارسى حاکم است رجوع کنيم. تاجايى که ديده ميشود در مورد نوشتن وندها به صورت کل کدام قاعدۀ صريح وجود ندارد. دستورهاى موجود در مورد نوشتن يک
وند به يک گونه و درمورد نوشتن وند ديگر به گونۀ ديگر حکم ميکنند. اما، اين به معناى آن نيست که قاعده يى براى نوشتن وندها وجود ندارد. قاعده وجود دارد، اما آيا ممکن است درنوشتن تمام وندها صرف از يک قاعده پيروى شود؟ به نظر من، چينين کارى امکان پذير است و پيروى از آن زبان نوشتار را از چند گون هگى و هرج ومرج هاى بيمورد نجات خواهد داد.
براى اين که در مورد نوشتن وند ها ما يک قاعدۀ عمومى را وضع کنيم، بايد از دو راه يکى را انتخاب کرد: يا اين که تمام وندها را جدا از کلماتى که با آنها ميآيند بنويسيم يا هم پيوسته. براى اينکه ما يکى از اين دو راه را انتخاب کرده باشيم، بايد ديد که وندها به صورت کل چى گونه نوشته
ميشوند. به اساس عنعنۀ موجود، اکثريت وندها با کلمه هاى ماقبل يا ما بعد خود ميچسپند و در بسا موارد تخلف از اين قاعده مجاز ندارد. به طور مثال، پيشوندهاى نفى/نهى و وجه التزامى با کلمه هاى ما بعد خود چسپيده نوشته ميشوند: نگفت، مگوى، بخوان، و غيره. ويا هم پسوندهاى نشان دهندۀ
مطابقت و پسوند"آن"، که نشانۀ جمع است، هميشه به فعل ما قبل خودميچسپند: نوشتم، نوشتى نوشتيم، زنان، دهقانان، و غيره. هرگاه ما "بخوان" را "ب هخوان"، "نوشتم" را "نوش تام" و "زنان" را "ز نآن" بنويسيم، تخطى صريحى از قواعد زبان نوشتار تلقى خواهد شد. چون در موارد اخير ما
نميتوانيم وندها را جدا از کلماتى که با آنها ميآيند بنويسيم، پس قاعده عمومى بايدآن باشد که وندها، درهمۀ موارد، با کلماتى که با آنها ميآيند پيوسته نوشته شوند، مگر آن که عنعنۀ موجود در زبان نوشتار حکم ديگرى بکند. به اساس اين قاعده، پيشوند "مى" هم بايد با کلماتى که ميآيد پيوسته نوشته شود.

حاجی محمد راحت

از کتابخانۀ:

حاجی محمد راحت

نویسنده:

جان محمد











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us