څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

گونه های فعل از نگاه معنا


فعل از نگاه معنا به چند دسته جدا می شود ، بدین گونه :ـ فعل مثبت و فعل منفی ـ فعل لازم و فعل متعدی ـ فعل معلوم و فعل مجهول ـ فعل اصلی و فعل معاون.
فعل مثبت و فعل منفی : فعل مثبت مفهوم شدن ، بودن ، انجام دادن وانجام یافتن را دربردارد؛ درحالی که فعل منفی ضدآن است و ازنشدن ، نبودن خبرمی دهد، مانند : میلاد می خوابد . هوا گرم شد . پروانه پرید .فعلهای منفی مانند: او خواب نشد ، هوا گرم نشد، پروانه نپرید .
فعل نا گذرا وفعل گذرا یا فعل لازم و فعل متعدی : فعل ناگذرا آن است که معنایش به فاعل یا کنشگر تمام شود یعنی به مفعول یا کنش پذیر نمی گذرد. اگر بگوييم : فرید خوابيد .معنای اين جمله تمام است و فعل خوابيدن لازميست واگربگوييم که : فرید شکستاند . مفهوم اين جمله تمام نيست تا نگوييم چی را شکستاند. اين فعل گذرا یا متعديست .
فعل متعدی آن است که معنايش از فاعل به مفعول یا کنش پذیر می گذرد .مفعول آن واژه ایست که به پاسخ چی را و کی را گفته می شود ، مانند :چی را شکستاند ؟
فعل معلوم و فعل مجهول : فعل لازم همیش به صورت معلوم و فعل متعدی به دو صورت معلوم و مجهول به کار می رود . در فعل مجهول ، فاعل معلوم نيست .، مانند :کتاب خوانده شد ، گپ گفته شد .
فعل اصلی و فعل معاون: فعل اصلی آن است که به تنهایی معنای کامل داشته باشد. فعل معاون آن است که برای گردان فعل دیگری مدد گار می گردد، چنان که : در رفته بودم، رفتن فعل اصلیست و بودن معاون . در آورده نتوانستم ، آوردن فعل اصلیست و نتوانستن فعل معاون .
وجوه فعل یا ساخت فعل : ساخت فعل نظر به اقتضای جمله وجه نامیده می شود . وجه یا ساخت فعل نظر به جمله چهار گونه است : _ اخباری_ امری _ التزامی _ وصفی.
وجه اخباری : تمام ریختهای فعل که از شدن یا نشدن کاری ، بودن یا نبودن ، شدن یا نشدن حالتی خبر می دهند وجه اخباری اند .
وجه امری : فعل امر يا وجه امری چنان است که تقاضای شدن کاری يا پذيرفتن حالتی را نشان می دهد . گونۀ منفی آن يعنی نهی يا خواست اجرا نشدن کاری ، نيز در شمار وجه امری فعل می آيد . به اين مثالها بنگريد : بخوان ، برو ، مرو ، در زبان گفتار نرو ، نخوان و نیا ( ازآمدن) .
وجه التزامی : وجه التزامی آن ساخت فعل است که باید و شاید لازم دارد، هم در زمان گذشته به کار می رود و هم در زمان آینده ، یعنی هم فعل مضارع وجه التزامی دارد وهم فعل ماضی.
وجه التزامی واقع شدن فعل را نشان نمی دهد ، بل که آرزوی وقوع يا حدس و گمان دربارۀ وقوع فعل را بيان می دارد ، چنان که دراين جمله ها : می خواهم مکتب بروم . بايد مکتب بروم .شايد مکتب بروم . وجه التزامی زمان آینده اینها اند:ـ ببینم ، بخوانم ، بگویم ، بشنوم ، بروم و . وجه التزامی زمان گذشته ، خواست و گمان وقوع فعل را درزمان گذشته نشان می دهد ، مانند : او اين گپ را بايد گفته باشد .
رامين اين کتاب را خوانده باشد .کاش دوستم از سفر آمده باشد . اگر نامۀ مرا گرفته باشد ، جواب می نويسد .
وجه وصفی : وجه وصفی فعل که فعل وصفی هم نامیده میشود ، از پیوستن مادۀ ماضی با« ه » ساخته میشود ، مانند : خورده ، نوشته ، خوانده ، رفته. درزبان گفتار ونوشتار غالبا با وجه وصفی فعل « شده » را افزوده گفته شده ، خوانده شده ، ديده شده ، نوشته شده را می سازند .
داکتر اسدالله حبیب

از کتابخانۀ:

داکتر اسدالله حبیب

نویسنده:

داکتر اسدالله حبیب











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us