څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

مضارع


درزبان دری فعل مضارع آن صيغه های فعل را می گويند که هم زمان اکنون و هم زمان آينده ازآنها فهميده می شود .
صيغه های فعل مضارع از فعل امر ساخته می شود که آنرا ( مادۀ مضارع ) هم می گویند ،‌طوری که «می » با آن افزايش می یابد. فعل امر از خوردن ، خور است ، از نوشتن ،‌نویس و از خواندن ، خوان که «بی »تاکید باآنها پیوسته بخور ، بنویس‌، وبخوان می سازد. اگر بگوییم : باران می بارد یعنی ۱-اکنون می بارد یا ۲-پس ازاين می بارد یا ۳- همیش می بارد. اسپ جو می خورد ، اکنون . اسپ جو می خورد ،‌درآینده . اسپ جو می خورد ، اسپ همیش جو می خورد. برای دورنگاه داشتن شنونده از اشتباه و جدا کردن زمان آينده از اکنون ، وقت وقوع فعل را در جمله تعيين می کنند .
مضارع التزامی : هم مانند ماضی التزامی « باید » یا «شاید» همراه دارد که گاهی بیان می شوند و گاهی نه باید بگویند ، شاید بگویند ، باید بخوانی ، شاید بخوانی ، باید بفهمی ، شاید بفهمی .
مضارع احتمالی : فعلیست که در آینده شاید رخ بدهد ، شاید نه . خواهم آمد ، خواهیم آمد
خواهی آمد ، خواهد آمد ،‌خواهند آمد.
صيغه های ماضی و مضارع آغاز فعل :صيغۀ آغاز فعل که نمونه های آن درچهارمقاله هم آمده است ، اکنون هم درزبان گفتار به کار می رود ، مگرهنوز به کتابهای دستورزبان راه نيافته است . اين صيغۀ فعل ازمصدر و فعل معاون « گرفتن » ساخته می شود . درزبان نوشتار برای بيان چنين مفهوم ازپرداختن و آغاز کردن کمک می گيرند . می نويسند : کودک همين که مادرش را ديد ، به دويدن پرداخت .يا :کودک همين که مادرش را ديد ، به دويدن آغاز کرد. درزبان گفتار می گويند :کودک همين که مادرش را ديد ، دويدن گرفت .
اين شکل مروج زبان گفتار که سابقۀ ادبی هم دارد ، بارها « دری تر » از آن دو گونۀ بيان است .
ازچهارمقاله : « چون اميرنصربن احمد مهرگان و ثمرات اوبديد ، عظيمش خوش آمد . نرگس رسيدن گرفت . ... وازجانب سجستان نارنج آوردن گرفتند ، وازجانب مازندران ترنج رسيدن گرفت . ...» ( چهار مقاله ، رويۀ ۵۱)
صيغه های ماضی آغاز فعل متعدی :من خواندن گرفتم = به خواندن آغاز کردم . نوشتن گرفتم = به نوشتن آغاز کردم .صيغه های مضارع آغاز فعل متعدی ،‌مانند من خواندن می گيرم . نوشتن می گیرم . صيغه های آغاز فعلهای لازمی ، زمانهای ماضی و مضارع نيز همين گونه گردان می شوند .صيغه های ماضی آغاز فعل لازمی : باران باريدن گرفت . باران و ژاله باريدن گرفتند .من رفتن گرفتم .صيغه های مضارع آغاز فعل لازمی : من آمدن می گيرم . به زودی گلها شکفتن می گيرند .
گونه های فعل از نگاه ساخت : فعل ها ی زبان دری از نگاه ساخت به سه گونه جدا می شوند:ـ فعل های سادهـ فعل های پیشوندی ـ فعل های مرکب. فعلها یا کنشهای ساده :فعل ساده آن است که از یک واژه ساخته شده است، چون: خندیدن ، شنیدن ، پریدن
فعل یا کنشهای پیشوندی : فعل پيشوندی کنشی است که ازيک پيشوند ويک واژة مستقل یا وارسته ساخته شده است .، مانند :درآمدن ( در+آمدن ) ، برآمدن ( بر+ آمدن ) ، برآشفتن .
فعل های مرکب : فعل مرکب از یکجا شدن یک اسم یا یک صفت با یک فعل ساخته می شد .
مانند ، خنک خوردن ، ناجور شدن ، خوشحالی کردن، خوشمزه بودن، سرسبز شدن، قوی شدن ،
هوشدار : درزبان دری تمايل به سوی کاربرد و ساختن فعلهای مرکب نمايان است .اکثر به جای خنديدن ، خنده کردن ، به جای گريستن ، گريه کردن ، به جای نوشتن ، نوشته کردن ، به کار می رود ، بدین گونه فعلهای ساده رفته رفته ازکاربرد می افتند وفراموش می شوند. چون ازفعلهای مرکب اشتقاق ممکن نیست ، یعنی ازآن اسم وصفت ساخته شده نمی تواند امکان واژه سازی زبان رو به کاهش می رود. دوام این وضع خواه مخواه به حال زبان زیان آورمی باشد .
خاستگاه یا اسم فعل یا مصدر : درزبان عربی ازمصدر تمام صيغه های فعل ساخته می شوند . مگر در زبان
دری صيغه های فعل از دو ماده ، مادۀ ماضی و مادۀ مضارع که در همه ريختهای فعل تکرار می شوند شکل می گيرند .مانند :از « رفت» ، رفتم ، رفتی و ...از « رو»‌ ، می روم ، می روی و ...
نشانۀ مصدر ، پساوند « تن » است ، مانند :گفتن ، رفتن ، شناختن . ودن ، تغيير يافتۀ تن ، مانند : ديدن ، شنيدن ، بردن ، آوردن ، خواندن ، ماندن.
بعض فعلها هم در نوشتار و هم د ر گفتار دارای دو و گاهی سه اسم فعل اند ، مانند :
افتادن و افتیدن خوابیدن ، خسپیدن و خفتن ، شنیدن ، شنویدن و شنفتن
داکتر اسدالله حبیب

از کتابخانۀ:

داکتر اسدالله حبیب

نویسنده:

داکتر اسدالله حبیب











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us