څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

تصاویر دیدنی از بالاحصار تاریخی


تصاویر دیدنی از بالاحصار تاریخی
(معرفی کتاب بالاحصار کابل)
مصطفی «عمرزی»

بالاحصار کابل، سمبول قدرت و حاکمیت افغانان در طول دو قرن بود. اعلی حضرت تیمورشاه ابدالی، با انتقال مرکز قدرت از کندهار تاریخی، فصل دیگری در تاریخ شهر کابل می گشاید. بالاحصار تاریخی در این مرحله، مرکز اداره ی سرزمین های وسیع امپراتوری افغان از کشمیر تا نیشابور، از خاک های فراسوی آمو تا قلب دهلی بود. وارد شدن افغانستان به قرن نوزده و رشد پدیده ی عجیب استعمار اروپایی در هند، لهیب این آتش سوزان را به قلب افغانستان تاریخی نیز می کشاند.
عمارت تاریخی بالاحصار، روایت های زیادی دارد. این تعمیر در احاطه ای که با دیوار های معروف و گلین کابل- روی کوه های اطراف پایتخت کشیده شده اند، محل تجمع بسیار قدیمی به شمار می رود. کشف آثار بودایی که آخرین نمونه ی آن در تپه ی نارنج در منطقه ی شهدای صالحین (ساحه ی بالاحصار کابل) بود، نشان می دهد بنای این حصار بزرگ، چه قدر عمیق است.
و اما بالاحصار کنونی، پس از دوره ی مغول که مرکز اداره ی محلی بود، به جایگاه تصمیم گیرنده در حاکمیت افغانان، مبدل می شود. تا پایان جنگ دوم افغان و انگلیس که متجاوزان استعمارگر، برای رفع عقده ی حقارت، بالاحصار کابل را آتش می زنند، این مجموعه، محل زیست شاهان و امیران افغان بود.
57 سال پس از تخریب بالاحصار در جریان جنگ دوم افغان و انگلیس، اعلی حضرت شهید نادرخان، امر به ترمیم این حصار تاریخی می دهد، اما خرابی های گسترده، مانع می شوند تا این محل تاریخی، حیثیت دوباره ی خویش را دریابد.
تاسیس مکتب حربی در حواشی این حصار، از مهمترین اقدامات نوسازی و به گونه ای بازسازی در ساحه ی بالاحصار کابل است.
متاسفانه کودتای منحوس 7 ثور، تراژیدی 8 ثور و بالاخره طول بحران چهل ساله، نه فقط چیزی بر کشف، احیا و نگه داری آثار تاریخی نمی افزایند، بل باعث خسارات جبران ناپذیر می شوند.
در زمان حاکمیت نحس ملابرهان الدین ربانی، تا زمانی که نفرات حکومت مسعود- ربانی، بالاحصار کابل را از چنگ افراد جنبش درمی آورند، درگیری طرف هایی که یکی در ساحه ی تپه ی مرنجان، دیگری در بالاحصار و بقیه در همه جا مصروف بودند، ساحه ی بالاحصار کابل را به خط اول جنگ نیز مبدل می کنند.
متاسفانه در تجربه ی نو حکومتداری (پس از طالبان)، مدیریت های ضعیف و وجود افراد کثیر بی فرهنگ در حکومت، اگر باعث ضیاع فرصت ها و زیان های مالی و فساد گسترده می شوند، در سوی دیگر، آثار تاریخی که می توانستند از سهم میلیارد ها دالر کمک، حداقل محافظت شوند، رو به ویرانی بیشتر می نهند.
بالاحصار تاریخی، باوجود اهمیت، هنوز هم محل یک قطعه ی نظامی ست. بایسته بود با مُلکی سازی این تعمیر تاریخی (موزیم یا نمایشگاه)، ابتکار به خرج می دادند تا در کنار درآمد مالی، بازدید مردم از این مکان، ارزش فرهنگ سازی های حفظ و احیا را بیشتر می کرد.
در عرصه ی نگارش تاریخ، کتاب ها و نوشته های زیادی وجود دارند که شرح حال بالاحصار تاریخی کابل را نیز احتوا می کنند، اما اکثر این نشریات، بسیار روایتی و بدون کمترین سعی برای ارایه ی صورت تصویری آن ها می باشد. همین حالا مراجعه به آثار منتشره ی اکادمی علوم افغانستان و یا سایر منابع محققان افغان، خلای بزرگی از عدم استناد تصویری را نشان می دهند. باور تان نمی شود که جست و جو در منابع دولتی، آن قدر کهنه است که مثلاً اگر در مورد تصاویر مزارات شهر کابل، سند بخواهید، ناگزیر باید کتاب «مزارات شهر کابل» مرحوم ابراهیم خلیل را ورق بزنید. ساحه ی کار فرهنگی، آن قدر خاک خورده و متکرر است که کمتر کسی به خودش زحمت می دهد، به جای انحصار قلمپردازی، از سهولت هایی که امروزه وجود دارند، بروند و حال زار فرهنگ را تصویری کنند؛ هرچند شاید تصاویر تاریخی، همان هایی که میراث قبل از بحران اند، در نشان دادن آثاری که زیان ندیده بودند، موثر باشند، اما تصاویر نو، بهترین راویان زیان های وارده اند.
در جریان یافت منابع تصویری، کتاب جالبی به نام «بالاحصار کابل»، تالیف برید جنرال وود برن- با ترجمه ی دری افغانی را یافتم که با آن چه از روایت و نمای بالاحصار کابل می دانستم، بسیار متفاوت بود. در این کتاب که گزارش یک تیم تحقیقاتی انجنیری است، ساختمان بالاحصار کابل با شروح مهندسی و علمی، ساخت و ساز و ماجرا های تخریب، تبیین می شود.
جالب ترین بخش های کتاب «بالاحصار کابل»، تصاویر گرفته شده از سوی از نظامیان، مهندسان و محققین بریتانوی اند. این تصاویر، بالاحصار کابل را در زمان اشغال انگلیس ها در کابل نشان می دهند. من، تصاویری که از پدیده ی صنعتی عکس باشند، کمتر دیده ام که داخل و اطراف بالاحصار کابل را در زمان حضور انگلیس ها، نشان دهند.
خلاصه تیم معیتی نظامیان بریتانیا در زمان حضور انگلیس ها در جریان جنگ دوم و افغان و انگلیس، گزارش تصویری جالبی تهیه می کنند که محتوای کتاب «بالاحصار کابل» است. در شروحی که در پایین عکس های این کتاب آورده اند، دقت عکاسانی را نشان می دهند که برای یافت حقایق ساخت و تاریخ این حصار، تلاش می کردند. چند تصویر دیگر که با شگرد «لانگ شات» اخذ شده اند، اطراف بالاحصار کابل را آشکار می کنند. جالب است که ساحه ی زیست مردم در اطراف بالاحصار، به خصوص مشرف به منظر آرامگاه نیمه تمام اعلی حضرت تیمورشاه ابدالی در آن زمان، بزرگی منطقه ی زنده گی کابلیان را نشان می دهد.
من بر اثر اهمیت این کتاب (بالاحصار کابل)، تصمیم گرفتم ضمن معرفی آن، برای سهولت های استفاده، به ویژه از تصاویری بسیار دیدنی و نایاب آن، با استفاده از شگرد «پرنت سکرین»، چند تا را سوا کرده و با تصحیح تصویری، در اختیار هموطنان و بالاخص، مورخان و فرهنگیان، قرار دهم.
یادآوری:
از طریق لینک زیر، کتاب «بالاحصار کابل» را رایگان دانلود کنید!
http://www.afghanpedia.com/projects/libraries/pdfs/get_pdf.jsp?book_id=102carthm.pdf
مصطفی عمرزی

از کتابخانۀ:

مصطفی عمرزی

نویسنده:

مصطفی «عمرزی»











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us