څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US
facebook

شب برات ، نیمه ی شعبان



ماه های رجب، شعبان و رمضان در میان مسلمان ها اهمیت زیاد دارند. پانزدهم شعبان یا شب برات برترین شب بعد از شب قدر اس...ت. خداوند(ج) درین شب، نعمت های افزون خود را به بندگانش ارزانی می دارد و به منت خود می آمرزد. درین شب در تقرب به درگاه خداوند متعال بکوشید زیرا این شبی است که پروردگار عالمیان آن را در برابر شب قدر که برای حضرت محمد (ص) قرار داده، برای ما امت مسلمان شب برات قرار داده است. پس در دعا و ثنا به درگاه خدای متعال بکوشید. این شب از جمله پر فضلیت ترین شب ها برای احیا و شب زنده داری، دعا و عبادت است.
شعبان ماه هشتم از ماه های قمری است که بعد از رجب و قبل از ماه رمضان قرار دارد. این نام از ریشه ی « شعب » گرفته شده که هم بر جدایی و افتراق و هم برای فراهم آمدن و اجتماع دلالت دارد و کلمه شعب به معنی امت و قوم نیز از همین ریشه گرفته شده است.
نیمه ی شعبان در فرهنگ نامه ها و متون کهن « شب برات » نامیده شده و این بدان خاطر است که بنا به روایات، خداوند درین شب « برات آزادی » از دوزخ را به بندگان خود می بخشد.
شب برات در ادب فارسی دری و متون کهن، بازتاب های داشته که به چند مورد آن اشاره می رود:
ابوریحان بیرونی در کتاب « التفهیم » درین باره چنین آورده : « و شب پانزدهم از ماه شعبان، بزرگوار است و او را "شب برات" خوانند و همی پندارم، این از قبیل آن است هر که اندر او عبادت کند و نیکی بجا آورد، بیزاری یابداز دوزخ ». به اشارات سخنوران و شاعران، شب برات، نیمه ی شعبان، شب بیزاری و برائت، از آتش دوزخ و همچنین شب عبادت و تعبیری « شب قدر » است.
مولانا جلال الدین بلخی در دیوان « شمس » شب برات را شب قدر دانسته:
شب « قدر » است او، دریاب او را
امان یابی چو بر خوانی « براتش »
حافظ شیرازی در غزل معروف خود، شب قدر و شب برات را هنرمندانه با هم درآورده می سراید:
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی
آن « شب قدر » که این تازه « براتم » دادند
امام غزالی نیز در « کیمیای سعادت » گفته است : « و در اثر است که شب نیمه شعبان، صحیفه عمر به دست ملک الموت دهند. هر که را در آن سال جان باید گرفت نام وی در آن صحیفه نوشته بود... ».
شب برات در کشور های اسلامی:
هند :
در نقاط مختلف شبه جزیره هند در شب برات مراسم گوناگونی برپا می شود، که زیارت اهل قبور، اطعام به مساکین برای آمرزش مردگان از آن جمله است.
پختن نوعی حلوا و شیرینی، روشن کردن شمع، سوزاندن عود، دادن هدایا به کودکان از دیگر آیین شب برات است.
ایران:
در ایران چنین ایام را نیمه ی شعبان می گویند. همه جا چراغانی می شود، شادکامی و شادمانی خاصی بر مردم حاکم است. صبح روز پانزدهم، مردم به همدیگر تبریک و تهنیت می گویند. در شب برات آیین چراغانی، زینت دکان ها، خانه ها و خیابان ها اجرا می شود. پرچم های رنگین کاغذی بر سر دکان ها و اماکن مذهبی و خانه ها جلوه گری می نماید. مجالس مولودی خوانی در اماکن مذهبی و خانه ها برپا و نقل و شیرینی به حاضرین پرتاپ می گردد.
افغانستان :
مردم افغانستان با خوشی و شادمانی به پیشواز شب برات می روند. در دکان ها میوه خشک به وفرت آورده می شود. شب برات مردم غذای های متنوع تهیه می کنند و عقیده براین اند که در شب برات رزق بندگان از نو تقسیم می شود و سفره شان تا سالی دگر مثل شب برات پُر باشد. در شب برات همه در خانه های خود دور هم جمع می باشند بعد از صرف غذا در پتنوس یا سینی بزرگ به تعداد اعضای خانواده شمع روشن میکنند، دورادور آن کشمش، نخود و پُله را مخلوط کرده میریزند. بعد از دعا و نیایش به درگاه الهی به اموات خود درود و دعا می فرستند و برای کسانی زنده استند طلب خیر و عافیت می نمایند.
در شب برات مردم برای ادای نماز جماعت به مساجد می روند و تعداد نمازگزاران نسبت به شب های دیگر بیشتر می شود. نماز نافله، تلاوت قرآن کریم ذکر، تسبیح و دعا کردن جز برنامه های شب برات است. گذشته ها در شب برات آتش بازی و ساختن انواع بازیچه ها با آتش مروج بود، اما از طرف دولت ممنوع قرار داده شده چون سرگرمی های مضر و بیهوده بود.
پاکستان :
در شهر های بزرگ پاکستان محافل جشن در شب برات و روز برات برگزار می شود و مردم در مساجد و سواحل رودخانه ها عبادت می کنند مانند دگر کشور های اسلامی همانا به بخش نذری و شیرینی و تزئین خیابان ها و کوچه ها می پردازند.
کردستان :
درین شب در مسجد ها، تکیه ها، خانقاه ها و منازل دعا و نماز مخصوص (به جماعت و غیر جماعت ) خوانده می شود و عقیده بر این است که در شب برات روزیِ بندگان از نو تقسیم خواهد شد. ازین رو همه ی خانواده ها غذای مخصوص تهیه می کنند و فقیران را نیز یاری می دهند و به این کار « کاسه جشن » می گویند.
در ترکیه شب برات را شب با ارزش و مقدسی به شمار می آورند.
در عراق، مصر و مکه معظمه شهر را چراغانی می نمایند.
اهل سنت در شب و روز برات به شب زنده داری و دعا می پردازند. نیمه شعبان را « عید برات» می نامند و نام برات به دلیل ولادت کودک در شب یا روز برات نهاده می شده است.


حبیب عثمان

از کتابخانۀ:

حبیب عثمان

نویسنده:

حبیب عثمان











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us