څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

آئین یهود


دین یهودیت بیش از چهارهزار سال پیش در شرق میانه به وجود آمد. قبل از آن مردم خدایان مختلف را میپرستیدند. اما مردی به اسم "ابراهیم" باور داشت خدا یکی است. او با خدا گپ زد و وعده داد او و خانواده اش تنها خدای یگانه را خواهند پرستید. در عوض خدا وعده سپرد که پیروان او مردمانی برگزیده خواهند بود. خداوند نسل ابراهیم را به سرزمینی تازه به اسم "کنعان" رهنمون شد، جایی که نسل ابراهیم به قومی قدرتمند مبدل گشت، به قوم یهود.
*
کتاب تورات
داستان تشکیل قوم یهود در کتاب تورات آمده است. تورات شامل پنج کتاب اول بایبل عبرانی است. ما بخشی از این کتاب را در هر مراسم مذهبی خویش میخوانیم. در این کتاب نوشته شده چگونه پیامبری یهود به اسم "موسی" مردم خویش را از برده داری در سرزمین "مصر" نجات داد و به سوی سرزمین موعود رهنما شد. هنگام بازگشت آنها خدا موسی را به کوهی بلند فرا خواند. در آنجا خداوند ده فرمان را به موسی فرستاد که پیروانش باید به اساس آن زیست کنند. این ده فرمان نیز جز کتاب تورات است.
*
ده فرمان
۱ پرستش خدای یگانه
۲ عدم پرستش بت ها
۳ عدم استفاده از نام خدا در اجرای اعمال شیطانی
۴ مقدس داشتن روز شنبه به عنوان روز تعطیل و عبادت
۵ احترام به مادر و پدر
۶ احتراز از قتل
۷ عدم زنا با زن مرد دیگر
۸ احتراز از دزدی
۹ احتراز از اتهام بستن به دروغ
۱۰ عدم حسادت به آنچه مردم دیگر دارند.
*
دیوار غربی
دوهزار قبل هنگامی که "اورشلیم" یا "بیت المقدس" مرکز" اسراییل" بود، لشکر "روم" به آنجا تاخت و بزرگترین معبد یهودان "ایراد" را ویران ساخت. تنها دیوار غربی معبد سالم ماند که تا امروز استوار مانده است و محل پرستش مردمان یهود از سراسر جهان است.
*
عبرانی
در هر پرستشگاه اهل یهود یا "کنیسه" کتاب تورات موجود است. کتاب تورات به زبان عبرانی، با دست از راست به چپ در طومارهای طولانی و لوله مانند نوشته شده است. هر طومار در میان پوش مخملی با دیزاین نقره جای دارد.
*
لمس دعای مقدس
من هر بار که از دروازۀ خانه ام عبور میکنم، دستم را بالا میکشم و "مه زوزا" را لمس میکنم. در میان این قوطی گک چوبی طوماری کوچک قرار دارد که حاوی کلمات دعای خاص از تورات میباشد. اشخاص بزرگسال اکثر آن را میبوسند، اما قد من هنوز به قدر کافی بلند نیست و من بعد از لمس دعای مقدس سرانگشتانم را میبوسم. داشتن کلمات دعا در دهن دروازه خانه به منظور به یاد داشتن خدا است.
*
کنیسه
ما برای عبادت هر شام جمعه و صبح شنبه به کنیسه میرویم. مردان به رسم احترام فرق سر خود را با کلاه میپوشانند. آوازخوان مذهبی در وسط سالن می ایستد تا مراسم مذهبی را رهبری کند. آواز خوان مذهبی میتواند زن یا مرد باشد. در پشت او الماری خاص صندوق مانند قرار دارد که در میان آن کتاب مقدس نگهداری میشود. در بالای این الماری چراغی تیلی به صورت شبانه روزی میسوزد.
*
خاخام
"خاخام" عالم یهودی است که همه قوانین دین یهود را میداند. خاخام به سوالات مردم پاسخ گفته و در آموزش تورات سهم میگیرد. در بعضی از کنیسه ها خاخام میتواند زن یا مرد باشد.
*
روز شنبه
هفتمین روز هفته یهودی روز شنبه یا "سبت" است. این روز از شام روز جمعه شروع شده و تا شام روز شنبه ادامه مییابد. ما در شام روز جمعه دو شمع و در شام روز شنبه یک شمع را روشن میکنیم. غذای مخصوص ما در شام جمعه شراب "واین/آب انگور تخمیر شده" با نان خشک است.
*
غذای یهود
در دین ما قوانین سختگیرانه در مورد غذا وجود دارد. گوشت حیوان تنها زمانی حلال یا "کوشر" است که بر طبق شریعت یهود تهیه شده باشد. حیوان باید توسط شخص مذهبی ذبح گردد. در دیگی که گوشت پخته میشود، غذای دیگر پخته نمیگردد. گوشت خوک برای ما حلال نیست. یهودان باید لبنیات را پس از خوردن گوشت نخورند. ما در آشپزخانه های خود دو یخچال داریم. یکی برای گوشت باب، دیگری برای شیرباب.
*
نشانه های مذهبی
در کنیسه بیشتر مردان یهود لباس مخصوص میپوشند. کلاه گک خورد در بالای کاسه سر یا "کیپا"، شال مخصوص حاشیه دار "تالیت" بر شانه، ستاره داود "دیوید" با زنجیری بر گردن. یهودان پیرو طریقت ارتدکس تسمۀ "تیفیلین"خریطه یی حاوی طومارهای کوچک تورات را از سر شانه و بر سینه گذشتانده بر پهلوی خویش می آویزند. همچنان آنها "سیست" نوعی زیرپوش منگوله دار را در زیر بالاتنه خویش میپوشند.
*
سال یهودی
ما جنتری خاص خود را داریم. ماه های یهودی از یک هلال ماه نو تا هلال ماه نو دیگر حساب میشود. ماه های قمری کوتاه تر از ماه های شمسی است، از این سبب در بعضی از سالهای ما یک ماه علاوه میشود تا این کوتاهی جبران گردد. ما دارای جشن های زیاد در طول سال هستیم. جشن های مذهبی با داستانها و غذاهای خاص خود به ما کمک میکند تا اوقات مهم تاریخی خویش را به یاد داشته باشیم.
*
دلو، حوت، جشن "پوریم"
در زمان های قدیم "ایستر" نام یکی از ملکه های یهود در "پرشیا" (ایران امروزی) بود. او مردم خود را از چنگ مردی اهریمنی به اسم "عَمان" نجات داد. در این جشن ما مانند ملکه و پادشاه لباس میپوشیم. در کنیسه به داستان ایستر گوش میدهیم و هر بار که نام مرد اهریمنی بر زبان خاخام می آید، پایهای خود را بر زمین کوبیده او را نفرین میکنیم.
*
حوت، حمل، جشن "پسژ"
جشن "معبر" هشت روز دوام میکند و مربوط به زمانی میشود که اهل یهود از برده داران مصری گریختند. این جشن با غذای مخصوص به اسم "سیدر" آغاز میگردد: تخم، جعفری (شبیه گشنیز)، استخوان گوسفند کباب شده، آب نمکی و کوبیدۀ سیب. همچنان ما مانند نیاکان خویش در این روز نان فطیر به اسم "متسا" یا "متسو" میخوریم.
*
سنبله، جشن "رُوش اُوشانَه"
جشن سال نو ما با دمیدن در شاخ قوچ "شوفار" در کنیسه آغاز میگردد. این صدا برای آن است تا ما اشتباهات سال گذشته خود را به خاطر بیاوریم. در این روز ما سیب با عسل میخوریم و سال شیرین برای همدیگر آرزو میکنیم.
*
سنبله، میزان، جشن "یوم کی پور"
این روز توبه است. ما در کنیسه از خداوند و از همدیگر به خاطر گناهان خود بخشایش میخواهیم. ما در خانه های خود شمع روشن میکنیم و آن را برای بیست و پنج روز روشن نگهمیداریم. در این روز اشخاص بزرگسال روزه میگیرند. آنها غذا نمیخورند و آب نمینوشند. ختم روزه با دمیدن در شاخ قوچ اعلان میگردد.
*
میزان، جشن "سوکوت"
ما به یاد خانه های ساخته شدۀ نیاکان ما در میان دشت، هنگام سفر شان به سوی سرزمین موعود در باغچه های خانه خویش پناهگاه میسازیم و آن را با میوه ها و شاخه های درخت تزیین میکنیم. ما اغلب این هفت روز جشن خرمن را در پناهگاه به سر میبریم.
*
قوس، آنیکا
بیش از دو هزار سال پیش یهودان یکی از پادشاهانی را که میخواست آنها را از دین شان برگرداند، شکست دادند. برای تجلیل از این پیروزی کنیسه دوباره گشایش یافت. در چراغ کنیسه روغن تنها برای سوختن به مدت یک روز موجود بود. اما چراغ برای هشت روز تمام روشن ماند! در جشن آنیکا ما نه شمع ها را در شمعدانی مخصوص برای هشت روز جشن روشن میکنیم. با شمع نهم شمع های دیگر روشن میشود. ما با گذشت هر شب یک شمع شمعدانی را روشن میکنیم. به این ترتیب در شب آخر جشن تمام شمع ها با هم میدرخشد.
*
نشوونما
مانند اغلب ادیان، دو طریقه برای گروییدن به دین یهود وجود دارد. اولین آن تولد در خانوادۀ یهود است. دوم آن تغییر کیش از دین دیگر به دین یهود میباشد. شما میتوانید این تغییر کیش را در هر سن که هستید انجام بدهید.
دعای روزمره یا "شه ما" از هنگامی که طفل آغاز به سخن گفتن میکند، به وی آموختانده میشود. از سن پنج سالگی طفل به کنیسه رفته و در کنار آموزشات دینی خواندن و نوشتن به عبری را می آموزد.
*
ختنه
هشت روز بعد از تولد نوزاد پسر او توسط شخص تربیت دیدۀ مذهبی به اسم "موحل" ختنه میگردد. در جریان این مراسم به نوزاد کمی شراب "واین" نوشانده می شود تا درد را خوبتر تحمل کند. پس از مراسم نوزاد اسم گذاری میشود و فامیل او غذای خاص را میخورند.
این رسم برای آن است تا عهد ابراهیم با خدا و داستان "اسحاق" به خاطر آورده شود. داستان اسحاق از این قرار است که خداوند برای امتحان ابراهیم از او خواست تا پسرش اسحاق را بکشد و جسد او را بسوزاند. ابراهیم این امر را پذیرفت. در آخرین لحظات خداوند از ابراهیم خواست تا اسحاق را رها کند. ابراهیم به چهارطرف دید و متوجه قوچی شد که شاخش در بته یی گیر مانده بود. ابراهیم قوچ را به عوض پسرش قربانی کرد. خداوند ابراهیم و نسل او را متبرک ساخت.
*
مراسم بلوغ
وقتی من دوازده ساله شوم، "دختر ده فرمان" به حساب می آیم. این به معنی آن است که از آن پس من باید قوانین دین یهود را مراعات کنم. برادرم در سن سیزده سالگی پس از طی مراسم خاص "بار میتزوا" "پسر ده فرمان" نامیده شده و بالغ به حساب می آید. مراسم بلوغ طی مراسم خاص در کنیسه جشن گرفته میشود. در آنجا دختر و یا پسر بالغ قبل و بعد از خوانش تورات به سرایش مذهبی میپردازد.
*
مراسم ازدواج
قبل از ازدواج دختر و پسر قرارداد یا "کتوبا" را امضا میکنند و سوگند میخورند که برای همیشه از همدیگر نگهداری و مراقبت خواهند کرد. در زیر سایبان پسر حلقه طلا را به انگشت دختر میکند. خاخام عروس و داماد را تقدیس مینماید. داماد یک گیلاس شراب را با لگد میشکند. این یادآور زمانی است که معبد مقدس در شهر اورشلیم ویران گردید. آنگاه جشن با رقص و خوردن غذا آغاز میگردد.
*
مراسم تدفین
جسد به زودترین فرصت ممکن به خاک سپرده میشود. جسد پس از شستشو در پارچۀ سفید پیچانیده شده، داخل تابوت گذاشته میشود و در قبرستان یهودان به خاک میرسد. کتب قدیمی عبری و یا کتاب تورات میتواند با جسد به خاک سپرده شود. پس از مراسم تدفین معمولا اعضای خانوادۀ او برای یک هفته در خانه باقیمانده، به عزاداری میپردازند.
*
یهودان به دور جهان
در حدود چهارده میلیون یهود در جهان وجود دارد. نصف این جمعیت در ایالات متحده امریکا زیست میکند. چهارمیلیون یهود در اسراییل زندگی دارد. دو نیم میلیون یهود در روسیه و کشورهای اتحاد جماهیر شوروی اسبق وجود دارد. در اروپا بیشترین یهودان در فرانسه (حدود پنجصد و سی هزار) و انگلستان (حدود سیصد هزار) بودوباش دارند. تعدادی از یهودان در هندوستان، کانادا، برازیل، ارجنتاین و افریقای جنوبی هستند. گروه های خورد جمعیت آنها در سراسر جهان وجود دارد. (یاداشت مترجم: به طور مثال در کشور ما افغانستان نیز تعداد کمی از یهودان می زیستند و دارای کنیسه بودند. ناگفته نماند که نفوس یهودان به اساس احصاییه کتاب شرح داده شده است و به یقین که با گذشت زمان ارقام تغییر خورده است.)
*
شاخه های آئین یهود
مانند بیشتر ادیان این دین نیز دارای چندین گروه و جمعیت میباشد. یهودان "ارتدکس" یا مطابق مرسوم، دارای عقاید سنتی و خشک و سختگیرانه مطابق به عقاید اولیه بوده، بیشتر در اروپای شرقی، امریکای شمالی و اسراییل زیست میکنند.
یهودان "ریفورم" یا اصلاح طلب در کنار احترام به ارزشهای کهن دین خویش، با تجدید قوانین به دنیای مدرن امروزی بیشتر متمایل هستند. به طور مثال آنها لباسی که آنها را از دیگران متمایز گرداند، نمیپوشند و در هنگام عبادت در کنیسه کمتر زبان عبری را به کار میبرند. تعداد زیاد آنها در امریکای شمالی و اروپا زیست میکنند.
یهودان "لیبرال" یا آزادی خواه در عین احترام به کتاب مقدس، فکر نمیکنند که حرف به حرف این کتاب درست باشد و در عبادتگاه های خود بسیار کم از زبان عبری کار میگیرند. آنها بیشتر در امریکای شمالی و اروپا بودوباش دارند.
*
جنگ جهانی دوم
در جنگ جهانی دوم تعداد زیاد از یهودان در همه سوزی یا کشتار همگانی به قتل رسید که به اسم "هولوکاست" یا "شووه" یاد میگردد. این حادثه یکی از دلایل تشکیل دولت یهودان در سال ۱۹۴۸ میلادی در اسراییل بود.
*
کشور اسراییل
مردمان یهود باور دارند که قوم برگزیده اند و خداوند برای آنها سرزمین اسراییل را داده است.
تمام باشنده گان اسراییل یهود نیستند و تنها چهارمیلیون باشندۀ اسراییل یهود است، اما قدرت به دست یهودان ارتدکس میباشد. یهودان سراسر جهان با همه اختلافاتی که دارند، به موجودیت کشور اسراییل باور داشته اما درین مورد اتفاق نظر ندارند.
زینب نیک بین

از کتابخانۀ:

زینب نیک بین

نویسنده:

ترجمۀ پروین پژواک











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us